Altın Takılarda 'Oksitlenme' ve Kararma Neden Olur? Kimyasal Açıdan Kararma Nedenleri
Saf Altın Neden Kararmaz ve Ayarlı Altın Neden Oksitlenir
Birçok tüketici, büyük bir hevesle satın aldığı altın kolye, bilezik veya küpesinin zamanla matlaştığını, kırmızımsı veya yeşilimsi renk aldığını gördüğünde büyük bir panik yaşar ve dolandırıldığını düşünür. Oysa bu durum, metalürji ve kimya bilimi açısından son derece doğal bir süreçtir. Doğru bilezik bakımı yöntemlerini uygulamak ve kararma nedenlerini kavramak, takılarınızın değerini korumanın ilk adımıdır. Saf altın element düzeyinde kararmaya karşı tamamen dirençlidir.
Kimyasal olarak 24 ayar saf altın, periyodik tablodaki en kararlı asil metaldir. Oksijenle bağ kuramaz (paslanmaz), nemden etkilenmez ve havadaki kükürt gazlarıyla tepkimeye girmez. Ancak takı yapımında kullanılan 22, 18 ve 14 ayar altınların içine dayanıklılık kazandırmak amacıyla bakır ve gümüş metalleri eritilerek eklenir. Kararmaya yol açan da bu alaşım metallerinin oksitlenmesidir.
Günlük Kullanımda Kararmayı Tetikleyen Etkenler
Alaşımın içindeki bakır atomları nem, kozmetikler (parfüm, kremler) ve insan terindeki asidik salgılarla reaksiyona girerek oksitlenir. Bu durum takının üzerinde kırmızımsı veya kahverengi bir tabaka oluşturur. Özellikle rose (pembe) altınlarda bakır oranı çok yüksek olduğu için kararma riski daha fazladır. Alaşımdaki gümüş atomları ise havadaki hidrojen sülfür gazıyla temas ettiğinde reaksiyona girerek gümüş sülfür bileşiğini oluşturur ve takıyı matlaştırır.
Günlük kullanımda doğrudan sıkılan parfümler, klorlu havuz suları, tuzlu deniz suyu ve kaplıcalardaki yüksek kükürt oranı, ayarlı altın takıların kararma hızını katlayarak artıran en büyük düşmanlardır.
Altın Ayarı ve Kararma Eğilimi
Aşağıdaki tabloda, altın ayar derecelerine göre kararma eğilimlerini ve kimyasal sebeplerini görebilirsiniz:
| Altın Ayarı | Saf Altın Oranı | Bakır / Gümüş Oranı | Kararma Eğilimi | Temel Neden |
|---|---|---|---|---|
| 24 Ayar (999) | Yüzde 99.99 | Yüzde 0.0 | Asla Kararmaz | İçinde oksitlenecek başka metal yoktur |
| 22 Ayar (916) | Yüzde 91.6 | Yüzde 8.4 | Çok Düşük | Düşük alaşım oranı koruma sağlar |
| 18 Ayar (750) | Yüzde 75.0 | Yüzde 25.0 | Düşük-Orta | Tasarım takılarda hassas kullanım gerekir |
| 14 Ayar (585) | Yüzde 58.5 | Yüzde 41.5 | Yüksek | Yüksek bakır ve gümüş içeriği |
Sıkça Sorulan Sorular
Kararan altın takıların değeri düşer mi
Kesinlikle hayır. Kararma sadece takının en dış yüzeyindeki mikron düzeyinde alaşım metallerinin oksitlenmesidir. Kuyumcuda yapılacak 5 dakikalık bir cila (polisaj) işlemiyle takı eski haline döner, gramajında ve değerinde hiçbir kayıp yaşanmaz.
Evde altın takılar nasıl güvenle temizlenir
Bir kaba ılık su koyun, içine birkaç damla bulaşık deterjanı ekleyin. Kararan altın takıların zincirlerini bu suda 10 dakika bekletin ve yumuşak kıllı bir diş fırçasıyla nazikçe fırçalayın. Temiz suyla durulayıp kurulayın.
Hangi altın rengi en az kararma riskine sahiptir
Sarı altınlar (yellow gold) renk stabilitesi açısından en güvenli olanlardır. Beyaz altınlar üzerindeki rodyum kaplama sayesinde korunur. Pembe (rose) altınlar ise içerdikleri yüksek bakır oranı nedeniyle kararma riski en yüksek gruptur.
