Mihenk Taşı Nedir? Altın Saflığını Ölçen Tarihi Kuyumculuk Yöntemi
Mihenk Taşı Nedir ve Tarihsel Önemi
Günümüzde bilgisayarlı spektrometreler ve XRF analizörleri altın saflığını saniyeler içinde ölçebilmektedir. Ancak bu yüksek teknoloji cihazlar icat edilmeden önce, hatta antik çağlardan bu yana kuyumcuların altının saflık derecesini (ayarını) belirlemek için kullandığı, yanılma payı neredeyse sıfır olan mucizevi bir yöntem vardı. Antik Lidyalılardan günümüze miras kalan ve dilimize de bir mecaz olarak yerleşen Mihenk Taşı (Touchstone), altın saflık dereceleri tespiti ve sahtecilikle mücadelenin en kadim aracıdır. Mihenk taşı, altının gerçeklik sınavıdır.
Mihenk taşı; genellikle ince kristalli, pürüzsüz yüzeyli, aşınmaya son derece dayanıklı, koyu renkli (siyah veya koyu gri) bazalt veya silisli şist yapısında sert bir doğal taştır. Tarihte ilk olarak M.Ö. 550 yıllarında parayı icat eden Lidyalılar tarafından, altın paraların saflığını ve değerini ölçmek için kullanılmıştır. Bu nedenle jeoloji literatüründe Lidya Taşı olarak da anılır.
Mihenk Taşı Testi Nasıl Uygulanır
Kuyumcu atölyelerinde mihenk taşı testi son derece basit fakat hassas adımlarla gerçekleştirilir. İlk olarak saflığı test edilecek altın metal, mihenk taşının yüzeyine hafifçe bastırılarak sürtülür. Taşın üzerinde altından metalik sarı bir çizgi kalır. İkinci olarak kuyumcu, ayarı kesin olarak bilinen resmi ayar anahtarlarını (ayar iğnelerini) kullanarak şüpheli çizginin hemen yanına referans çizgiler çizer.
Üçüncü olarak çizgilerin üzerine nitrik asit damlatılır. Eğer şüpheli çizgi asitle temas ettiğinde anında yok oluyorsa ürün sahtedir (bakır veya pirinçtir). Eğer çizgi silinmiyor veya hafif renk değiştiriyorsa, rengin solma derecesi referans çizgileriyle kıyaslanarak altının tam ayarı kusursuz bir hassasiyetle belirlenir.
Sıkça Sorulan Sorular
Mihenk taşı kelimesinin mecazi anlamı nedir
Tarihte altının değerini kesin olarak ortaya çıkaran bu taştan esinlenilerek; günümüzde bir insanın kalitesini veya bir fikrin doğruluğunu ölçmeye yarayan en güvenilir ölçüt ve referans noktalarını tanımlamak için mihenk taşı deyimi kullanılır.
Mihenk taşı testinde kullanılan ayar suları tehlikeli midir
Evet. Ayar suları yoğun nitrik asit ve hidroklorik asit içerir. Cilde temas ettiğinde ciddi kimyasal yanıklara yol açabilir, solunduğunda ise solunum yollarına zarar verir. Yalnızca profesyoneller tarafından dikkatle kullanılmalıdır.
Bu test kaplama altınları yakalayabilir mi
Evet, ancak sadece dış yüzey kaplamasını test eder. Eğer değersiz bir metalin üzeri kalın bir altın kaplamayla kaplanmışsa, mihenk taşına sadece dıştaki altın tabaka sürtüneceği için yanıltıcı sonuç verebilir. Kuyumcular bu riske karşı altını hafifçe eğeleyerek test yaparlar.
